خانه / پادنا / منطقه حفاظت شده دنا

منطقه حفاظت شده دنا

موقعیت و وسعت

منطقه حفاظت شده دنا با وسعتی حدود از 121 هزار هکتار (93000 هکتار منطقه حفاظت شدۀ دنا و 28000 هکتار منطقۀ حفاظت شدۀ دنای شرقی) ، در سلسله جبال زاگرس و در موقعيت جغرافيايي 51 درجه و 9 دقيقه تا 51 درجه و 37 دقيقه طول شرقي و 30 درجه و 25 دقيقه تا 31 درجه و 14 دقيقه عرض شمالي واقع شده است.

منطقه حفاظت شده دنا
منطقه حفاظت شده دنا


براساس تقسيم بندي سياسي كشور، منطقه حفاظت شده دنا در شمال استان كهگيلويه و بويراحمد، جنوب استان اصفهان و بخش كوچكي از جنوب استان چهار محال و بختياري قرار گرفته است. اوج چین خوردگی زاگرس با ارتفاع ۴۴۲۵ متر در منطقه حفاظت شده دنا می باشد. دنا دارای چهل قله بالاتر از ۴۰۰۰ متر دارد که مورد توجه و علاقه وافر هر بیننده به ویژه کوهنوردان می باشد.

منطقه حفاظت شده دنا
منطقه حفاظت شده دنا

ویژگیهای طبیعی

این منطقه ناحیه ای است کاملأ کوهستانی و اختلاف ارتفاع بلند ترین و پست ترین نقطه منطقه حداقل ۳۰۰۰ متر می باشد. مرز شرقی دنا را گردنه بیژن و مرزهای شمالی ، غربی و جنوبی آن را دو رودخانه مابر و بشار مشخص می نماید. در دامنه های دنا دره های متعددی وجود دارد که پر از چشمه های کوچک و بزرگ است. بسیاری از این چشمه ها از زیر برف می جوشند و از دامنه های پر شیب دنا ، کف آلود و پر شتاب سرازیر می شوند و از صخره های بلند فرو می ریزند ، به هم می پیوندند و رودخانه های سرد ، شیرین و زلال بشار و خرسان را تشکیل می دهند.

تنوع زیستی

منطقه حفاظت شده دنا یکی از 11 ذخیره گاه زیست کره (Biosphere Reserve) در ایران است. این منطقه در بر دارنده بخشی از رشته کوه دنا و دامنه های ماهوری پیرامونی قلل آن است. اختلاف ارتفاع در این منطقه به بیش از 3000 متر میرسد و همین امر موجب وجود پوشش گیاهی بسیار متنوع در این منطقه شده به گونه ای که تاکنون بیش از 1700 نوع گیاه در منطقۀ حفاظت شده دنا شناسایی شده است و 17% از گیاهان آندمیک ایران مختص این منطقه هستند. تا ارتفاع 2500 متری، دامنه های جنوبی دنا دارای پوشش جنگلهای بلوط با ترکیبی از گونه های جنگلی دیگر هستند و در واقع این منطقه یکی از مهمترین مناطق در بردارنده جنگلهای زاگرسی است.

فون جانوری دنا نیز بسیار متنوع بوده و 169 گونه را در بر میگیرد. پوشش جانوری دنا شامل 26 گونه پستاندار، 84 گونه پرنده، 20 گونه آبزی و 39 گونه خزنده و دوزیست میگردد. گربه سانانی چون پلنگ، سیاه گوش، کاراکال و گربه پالاس، همچنین خرس قهوه ای، گوزن زرد ایرانی، و پرندگانی نظیر عقاب طلایی و هما از گونه های شاخص جانوری منطقه حفاظت شده دنا هستند.

الف) فلور گیاهی

در دامنه های جنوبی تا ارتفاع 2500 متر فقط جنگل بلوط همه جا را پوشانده است. در میان این درختان و نواحی و ارتفاعات مختلف گونه های جنگلی دیگری نظیر بنه ، کیکم ، ارژن ، شن و انواع بادام کوهی مشاهده می شود. اما تسلط کامل با گونه بلوط می باشد.

از ارتفاع 2500 متر به بالا جنگل بلوط تمام شده و درختچه های ارژن ، شن ، انواع گونه ها و درختان سرو کوهی دیده می شود.

از ارتفاع 3500 متر به بالا اثری از درخت و درختچه در این منطقه مشاهده نمی شود و تنها شاهد پوششی از گونه ها و گیاهان علفی و بوته ای در سطح زمین می باشیم.

از ارتفاع 4000 متر به بالا خبری از بوته های سطحی منطقه نیست و تنها شاهد گیاهان کوچک و زیبایی در پناه سنگ ها و شکاف ها هستیم. برخی از این گیاهان در اوایل تابستان گل های ریز ، رنگین و بسیار زیبایی به بار می آورند.

حداقل 1700 گونه گیاهی در منطقه شناسایی شده که از این تعداد 50 گونه آندومیک مختص این منطقه است.

تعداد تیره های شناسایی شده حدود 90 تیره که از 150 تیره گیاهی ایران ( 60% )

تعداد 430 جنس از 1215 جنس گیاهی ایران ( 35% )

تعداد 1201 گونه گیاهی از 7502 گونه گیاهی ایران ( 16% )

تعداد 50 گونه آندومیک برابر 17% کل گونه های آندومیک ایران .

وجود تعداد 128 گونه دارویی ، 110 گونه زیستی وحشی ، 84 گونه رنگده ، 61 گونه خوراکی وحشی ، بیانگر ارزش دارویی ، خوراکی ، مرتعی و حفاظتی گیاهان دنا است.1458 1442

1) گیاهان درختی و درختچه ای

بلوط ، بنه ( پسته وحشی ) ، ارژن ، کیکم (افرا) ، خینجوک ( کله خونگ ) ، صنوبر ، سماق ، تمشک ، گز ، نارون ، کاروانکش ، شوخ ، سنجد ، انجیر وحشی ، زبان گنجشک ( بینو ) ، پلاخور ( شن ) ، زالزالک ( سیسه ) ، بادام کوهی ، بادام وحشی ، زرشک وحشی ، اورس ( ول) ، شبه مو ، گلابی وحشی ( اَنجِک ) ، گیلاس وحشی ( تگ ) ، آلبالوی وحشی ( تاگ ) ، دافنه ( خوشک ) ، داغداغان ، محلب ، شیر خشت ، چناره ، بید ، گردو و …

2) گونه های دارویی

درمنه ، بومادران ، برنجاس ، آویشن ، پونه کوهی ، زرآبی ( چای کوهی ) ، بابونه ، چوبک ، حلپه ، خاری ، پشموک ، توت سهری ، آب لیله ، میخک ، چویل ، انگیون ، کارده ، ریواس ، پیاز وحشی ( تره ) ، ختمی وحشی ، لیزک ( بن سرخ ) ، کتیرا ( گول کتیرا ) ، گل گاو زبان ، بیلهر ، لوپو ، خاکشیر ، پرسیاوشان و …

3) گونه های علفی و بوته ای

جاشیر ، چَویل ، گلرنگ وحشی ، انواع گندمیان ، خانواده کاسنی ، گل حسرت ، زبان در قفا ، گل عروس ، هزار خاره ، مرغ ، میخک ، شکر تیغال ، باریجه ، بنفشه ، دم اسب ، خرفیون ، دنایی ، خارشتر ، دم روباهی ، تاج خروس ، موسیر ، تیزک ، پنیرک ، چشم بلبلی، سیاه دانه ، گل قاصدک دنایی ، گوش بره ، بارهنگ ، هفت بند ، پامچال ، آلاله ، ریواس ، ترشک ، اَووَندول ، ریش بزی ، شبه گرامها ، آرتیشو ، سریش ، ترنجبین ، شالویه ، ریحان کوهی ، ثعلب ، انواع گون ، مرجانی ، گل عسلی ، گز ، اورشیا ، خارکو ، اسپرس ، سنبله کوهی ، مرزه ، هفت بند ، کنگر ، یونجه وحشی و …

ب) فون جانوری

حیات وحش دنا معرف سیمای جانوری زاگرس است . خوشبختانه با حفاظت بیش از 15 سال که از این زیست بوم حیاتی به عمل آمده ما شاهد رشد و تکثیر گونه های حائز اهمیتی چون کل و بز ، خرس قهوه ای ، خوک وحشی ، پلنگ و … می باشیم. حیات وحش دنا در گذشته بسیار غنی بوده و تنوع وحوش در کلیه مناطق دنا کاملأ مشهود بوده است . در یک دوره زمانی بر اثر ازدیاد جمعیت ، سلاح های غیر مجاز شکار و صید بی رویه ، جمعیت وحوش در این منطقه در معرض نابودی قرار گرفت.

1) پستانداران

تعدا گونه های پستاندار منطقه ، 25 گونه است که عبارتند از : کل و بز ، گراز ، خرس قهوه ای ، پلنگ ، گرگ ، روباه ، کفتار ، شغال ، گورکن ، موش کور ، موش خرما ، سنجاب جنگلی ، خرگوش ، سمور ، راسو ، خفاش نعل اسبی ، گربه کاراکال ، گربه شنی ، گربه پالاس خفاش گوش بلند ، سگ آبی ، تشی ، جوجه تیغی و سیاه گوش.1446 14491448

2) پرندگان

شامل 84 گونه است که شاخص ترین آنها عبارتند از : خانواده قرقاول ، کبک دری ، کبک معمولی ، تیهو ، بلدرچین ، شاه بوف ، جغد ماهی خوار ، جغد گوش دراز ، جغد جنگلی ، عقاب پرپا ، عقاب جنگلی ، عقاب طلایی ، کبوتر جنگلی ، کبوتر چاهی ، خانواده سبز قبا ، خانواده ماهی خورک ، خانواده هدهد ، خانواده دارکوب ، خانواده چکاوک ، خانواده سار ، خانواده کلاغ ، خانواده گنجشک ، خانواده سهره و خانواده باز.

3) آبزیان منطقه

تعداد 20 گونه آبزی در منطقه شناسایی شده اند که برخی از آنها عبارتند از : عروس ماهی ، خرچنگ ، ماهی قزل آلا ، ماهی شیربت ( سرخه ) ، ماهی لوتک ، سیاه ماهی ( زرده ) ، سس ماهی ( سرر دراز ) ، مار ماهی ، سگ ماهی ، ماهی گل خورک ، رفتگر ماهی و انواع حشرات آبزی .

4) دو زیستان و خزندگان منطقه

تعداد 39 گونه شناسایی شده اند که شاخص ترین آنها عبارتند از : لاک پشت ، قورباغه ، وزغ ، افعی ، مار جعفری ، تیر مار ، یله مار ، کور مار ، مار آبی ، مارپلنگی ، مار قیطانی ، مار دشتی ، شتر مار ، لاک پشت ، آگاما و مارمولک.1450

حتما ببینید

غار آبی دنگزلو

غار آبی دنگزلو

در دامنه های شمال باختری رشته کوه دنا ، در نزدیکی باغ های روستای دنگزلو، …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.